Abubekr As-Suly küşt dünýäsine şöhrat getiren türkmen alymy

Abubekr As-Suly küşt dünýäsine şöhrat getiren türkmen alymy

Gündogar edebiýatynyñ we medeneniýetiniñ taryhynda öçmejek yz galdyran Abubekr As –Suly küşt hakynda ilkinji iki kitapdan ybarat bolan ylmy gollanma ýazan danadyr. Onuñ birinji kitaby taýyb, ýagny, oýnuñ başlanyşy, ikinji bolsa mansub – oýnuñ gutarylyşy dogrusynda bolupdyr. As-Suly lakamy bu beýik şahsyýetiñ görnükli türkmen serkerdesi Sul hanyñ neberesidigini añlatsa, as-Sadranguly lakamy beýik küştçi manysyny beripdir. Ol özünden öñ ýaşan türkmen akyldary al-Adla uly hormat goýupdyr. Her ädimde oña ýüzlenipdir. Meşhur küştçi as-Suly “Taýyb” we “Mansub” atly eserini diýseñ ussatlyk bilen ýazypdyr. As-Sulynyñ öz kitaby al Adlynyñ küşdüñ teoriýasy hakynda çykaran netijeleri boýunça baplara bölendigi, al-Adlynyñ hem özüniñ tejribelerine esaslanyp, küştçileriñ ukyby we ussatlyk derejesi boýunça alty topara bölendigi, olaryñ ilkinjisine “aliýa”- “ussatlaryñ ussady” diýip at berendigi mälimdir. “Aliýa” derejesi häzirki grossmeýstre barabardyr. Bu küşt oýnunda iñ ýokary dereje hasaplanýar. Onuñ galan bäş topary bolsa ussat, ussatlyga kandidat, birinji, ikinji, üçünji derejelere gabat gelýär.Diý [...]

Dowamyny oka
Hytaýyň ilkinji ýüzýän Gün stansiýasy

Hytaýyň ilkinji ýüzýän Gün stansiýasy

Hytaýda ýakyn wagtda ýurduň ilkinji ýüzýän gün elektrik stansiýasy, “Yellow Sea No. 1,” işe girizilmeli. Bu stansiýanyň aýratynlygy, ýüzýän wagty hem energiýa öndürip bilmeginde. Şeýle hem, stansiýa GPS ulgamy ýa-da uly balyklary öwrenmek üçin ses ýazdyryjy enjam hökmünde ulanylyp bilner. Alymlar bu stansiýany nebit ýataklaryny anyklamakda-da peýdalanyp boljakdygyny belleýärler, bu maksada ýetmek üçin stansiýada bronlaýjy turbalaryň ýerleşdirilmegi göz öňünde tutulýar.Bir ýyllyk synag möhleti başlanmazdan öň, häzirki wagtda stansiýanyň enjamlaryny gurnamak we sazlamak işleri jemlenýär. “Yellow Sea No. 1”-iň boýy 10 metre deň bolup, platformany goldamak üçin 64 sany buý ýerleşdirilen. Ol deňiz düýbüne berkidilen troslar bilen ýerinde saklanýar we 10 metre çenli tolkunlara çydamlydyr. Platformanyň meýdany 1624 inedördül metr bolup, üstünde 434 sany fotoelektrik paneli oturdyldy. Synag döwründe inženerler platformanyň ýele we tolkunlara garşy çydamlylygyny, şeýle hem gurluşyň berkligini we energiýa öndürmegiň netijeliligini barlarlar. Bu ýüzýän gün stansiýasyny döretmek üçin bäş ýyllyk iş zerur boldy. Ý [...]

Dowamyny oka
Mazamda dagyndaky gadymy wulkan partlamasynyň takyk senesi anyklandy

Mazamda dagyndaky gadymy wulkan partlamasynyň takyk senesi anyklandy

Mazamda dagynda 10 müň ýyl mundan ozal bolup geçen wulkan atylmasynyň takyk senesi belli boldy. Gözleg işlerinde Ýamaldaky ýarym galyndy agaçlaryň ösüş halkalary öwrenildi. Ural Federal Uniwersitetiniň we Russiýa Ylymlar akademiýasynyň Ural şahamçasynyň Ösümlik we haýwan ekologiýasy institutynyň hünärmenleri soňky 10 müň ýylyň iň güýçli wulkan atylmalaryna ünsi jemlediler. Bu wulkanlar Ilinskiýde (Kamçatka), Mazamada (Demirgazyk Amerika) we Kikaýda (Ýaponiýa) bolup geçdi. Kikaý wulkan partlamasynda 300-den 450 kub kilometre çenli massa zyňylyp, bu wulkan partlamalarynyň iň ulusy boldy. Ilinskiý we Mazama wulkanlarynyň zyňyndylary bolsa, ortaça 150 kub kilometrden emele geldi.Ýamaldaky agaç halkalaryndaky anomaliýalaryň seljerilmegi bilen Mazama wulkanynyň anyk senesi anyklandy: bu waka b.e. öňki 5281-nji ýyla degişli bolup, agaçlarda möhüm üýtgeşmeler ýüze çykaryldy. Ösümlikleriň ösüşiniň haýallamagy we halkalardaky patologiki gurluşlar, wulkan atylmasy bilen howanyň düýpli üýtgändigini görkezýär. Alymlar bu wulkan partlamasynyň täsirleriniň bir-üç ýyldan soň ýüze çykandygyny aýdyp, partlamanyň öz wagtynyň b.e. öňki 5283-nji ýyla gabat gelendigini çaklaýarlar.Suraý KullyýewaBeki Seýtäkow adyndaky Mugallymç [...]

Dowamyny oka
ISRO aýda täze gözlegler üçin ‘Chandrayaan-4’ missiýasyny işe girizýär

ISRO aýda täze gözlegler üçin ‘Chandrayaan-4’ missiýasyny işe girizýär

Hindistanyň Kosmos Gözleg Guramasy (ISRO) täze “Chandrayaan-4” Aý missiýasynyň jikme-jikliklerini paýlaşdy. Bu täze missiýa, Aýyň günorta polýusynyň çäginden toprak nusgalaryny ýygnamaga we hindi kosmos stansiýasyny gurmaga gönükdirilendir. Milanda geçirilen Halkara Kosmonawt Kongresinde ISRO-nyň metbugat sekretary P. Wiramuwela “Chandrayaan-4”-iň iki bölekden ybarat boljakdygyny we LVM-3 raketasy bilen uçuryljakdygyny aýtdy. Bu bölekler geosinkron orbitada ýerleşip, bilelikde Aýa syýahat eder.Bu missiýa, Aýyň günorta giňişliginde, 85-90 gradus aralygynda gonmagy, toprak nusgalaryny ýygnamagy we soňra bu nusgalar bilen Ýere gaýdyp gelmegi maksat edinýär. Wiramuwela, missiýanyň geljekde Aýda ekipažly missiýalar üçin mümkinçilikleri giňeltjekdigini belledi. Esasy maksat, üç kilogram töweregi nusga ýygnamakdyr. ISRO, Aýyň topragyndan iki metre çenli çuňlukda burawlap, nusga almak üçin täze tehnologiýalary işläp düzýär.Missiýanyň gonjak ýerini kesgitlemek boýunça gözlegler dowam edýär, emma “Chandrayaan-3” gonan Şiw Şakti sebitinde gondurmak mümkinçiligi barlanýar. “Chandrayaan-4”-iň uçurylyşy 2027-2028-nji ýyllar aralygynda meý [...]

Dowamyny oka
Salgymyz:

Daşoguz şäheriniň Alp Arslan köçesiniň 20-nji jaýy

20 Alp Arslan Street, Dashoguz sity
улица Алп Арслан 20, город Дашогуз.

Telefon belgiler:
(322) 9-37-15 / 9-39-09