Bütindünýä daşky gurşawy goramak güni
Bütindünýä daşky gurşawy goramak güni (World Environment Day) her ýylyň 5-nji iýunynda bellenilip geçilýän, bütin adamzady tebigaty goramaga we ekologik meselelere üns bermäge çagyrýan iň uly halkara platformadyr. 1972-nji ýylda Birleşen Milletler Guramasy (BMG) tarapyndan esaslandyrylan bu gün, Ýer şarynyň ekosistemasyny dikeltmek, biologik dürliligi goramak we durnukly ösüşi üpjün etmek ugrunda ählumumy hyzmatdaşlygy güýçlendirýär. Häzirki wagtda howanyň üýtgemegi, çölleşme we suw serişdeleriniň ýetmezçiligi ýaly meseleler diňe bir aýratyn döwletleriň däl, eýsem tutuş adamzadyň geljegini şertlendirýän global kynçylyklardyr.
Häzirki wagtda dünýä jemgyýetçiligi ekologik çökgünlikleriň öňüni almak üçin "Ýaşyl ykdysadyýet" we "Durnukly ösüş" ýörelgelerine eýerýär. Tokaýlaryň azalmagy, howanyň zaýalanmagy we zibilleriň köpelmegi garşysyna halkara şertnamalary (mysal üçin, Pariž ylalaşygy) hereket edýär. Şunuň bilen baglylykda, ekologik medeniýeti kemala getirmek we tebigata aýawly çemeleşmek her bir raýatyň borjy hökmünde öňe sürülýär.
Türkmenistan daşky gurşawy goramak we tebigy serişdelerden netijeli peýdalanmak meselelerine döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biri hökmünde garaýar. Ýurtda ekologik durnuklylygy üpjün etmek maksady bilen birnäçe uly göwrümli taslamalar we maksatnamalar üstünlikli durmuşa geçirilýär:
Milli tokaý maksatnamasy we "Ýaşyl guşak": Türkmenistanda her ýyl millionlarça bag nahallary ekilýär. Aşgabadyň daş-töwereginde, welaýatlarda we "Awaza" milli syýahatçylyk zolagynda emele gelen emeli tokaýlyklar ýurduň mikroklimatyny gowulandyrmaga, tozanly şemallaryň öňüni almaga we biologik dürliligi baýlaşdyrmaga uly goşant goşýar.
"Altyn Asyr" Türkmen köli taslamasy: Garagum çölüniň jümmüşinde gurlan bu täsin gidrotehniki desga dünýä taryhynda iň uly ekologik taslamalaryň biridir. Ol ýurduň çar tarapyndan akyp gelýän zeý suwlaryny bir ýere jemläp, çölüň ekologik ýagdaýyny sagdynlaşdyrmaga, şorlaşan topraklary ýuwmaga we öri meýdanlaryny giňeltmäge mümkinçilik berýär. Şeýle hem kölüň töwereginde täze flora we fauna dünýäsi emele gelýär.
Hazar deňziniň ekologiýasyny goramak: Hazar deňziniň arassalygyny we baýlyklaryny goramak Türkmenistanyň halkara ekologik diplomatiýasynyň özenidir. "Awaza" zolagynda ekologik talaplara laýyk gelýän iň döwrebap tehnologiýalar ulanylýar we deňziň gurşawyny arassa saklamak üçin yzygiderli gözegçilik amallary geçirilýär.
Türkmenistan BMG-niň howanyň üýtgemegi baradaky konwensiýasyna, biologik dürlilik baradaky konwensiýasyna we çölleşmäge garşy göreş baradaky konwensiýasyna işjeň gatnaşýar. Şeýle hem Aral deňzini halas etmek baradaky halkara gaznanyň (IFAS) çäklerinde goňşy döwletler bilen netijeli hyzmatdaşlyk alnyp barylýar.
Bütindünýä daşky gurşawy goramak güni biziň diňe bir tebigaty däl, eýsem öz geljegimizi goraýandygymyzy ýatladýar. Türkmenistanyň amala aşyrýan "ýaşyl" strategiýasy hem-de ekologik başlangyçlary ýer şarynyň sagdynlygyny gorap saklamaga goşulýan uly goşantdyr. Her bir ekilen bag, tygşytly ulanylan suw damjasy geljekki nesillere goýulýan iň uly baýlykdyr.
Beki Seýtäkow adyndaky Mugallymçylyk mekdebiniň mugallymy
Ýahşymyradow Ýeňiş
